Văn minh Cổ Thục (古蜀, Gǔ Shǔ) là nền văn hoá đồng thau ở bồn địa Tứ Xuyên, có hai di chỉ lớn để bạn đọc và xem: Tam Tinh Đôi (三星堆, Sānxīngduī) ở Quảng Hán và Kim Sa (金沙, Jīnshā) ngay trong Thành Đô. Lưu ý: theo trang chính thức của bảo tàng Kim Sa, nơi này đóng cửa từ 05/12/2025 đến 30/04/2027, nên hiện bạn chỉ vào xem được Tam Tinh Đôi. Bài này chỉ nói về những gì khảo cổ đã ghi nhận, không đi vào các giả thuyết ngoài khảo cổ.
Table of Contents
Cổ Thục là gì và biết về nó từ đâu?
Thục (蜀, Shǔ) là tên cổ của vùng Tứ Xuyên. “Cổ Thục” chỉ các cộng đồng sống ở bồn địa Thành Đô từ thời đồng thau, trước khi vùng này nhập vào nhà Tần. Thư tịch Trung Hoa chỉ ghi lại rất ít và đầy truyền thuyết về giai đoạn này.
Vì vậy phần lớn hiểu biết hiện nay đến từ khảo cổ. Hai di chỉ nối với nhau theo trình tự thời gian: Tam Tinh Đôi thường được xếp vào giai đoạn sớm hơn, Kim Sa vào giai đoạn sau. Các nhà nghiên cứu vẫn còn bàn về việc hai nơi liên hệ với nhau thế nào, nên bạn sẽ gặp cách diễn đạt khá thận trọng trong bảo tàng.
Tam Tinh Đôi: hố tế lễ, mặt nạ và cây thần đồng
Tam Tinh Đôi nằm ở Quảng Hán (广汉, Guǎnghàn), thuộc Đức Dương (德阳, Déyáng), cách Thành Đô khoảng 20 phút đi tàu cao tốc. Hai hố tế lễ đầu tiên được phát hiện năm 1986. Từ năm 2020, đợt khai quật mới tìm thêm sáu hố. Theo Wikipedia, di chỉ có niên đại khoảng 1700–1150 TCN, còn phần lớn hiện vật đồng thau thuộc khoảng thế kỷ 12–11 TCN, tương đương thời nhà Thương ở Trung Nguyên.
Điều khiến nơi này khác là phong cách. Hiện vật không giống đồ đồng cùng thời ở Trung Nguyên. Các món bạn nên tìm:
| Hiện vật | Hán | Pinyin | Số đo / ghi chú |
|---|---|---|---|
| Cây thần đồng | 青铜神树 | qīngtóng shénshù | cao khoảng 3,96 m, có chín con chim |
| Tượng người đứng bằng đồng | 青铜大立人 | qīngtóng dà lìrén | cao khoảng 2,6 m kể cả đế |
| Mặt nạ đồng mắt lồi | 纵目面具 | zòngmù miànjù | rộng 138 cm, tìm thấy năm 1986 |
| Mặt nạ vàng | 黄金面具 | huángjīn miànjù | tìm thấy tháng 03/2021, nặng khoảng 280 g |
| Quyền trượng vàng | 金杖 | jīnzhàng | dài khoảng 1,42 m theo một hướng dẫn |
Số đo lấy từ Wikipedia và các hướng dẫn du lịch, nên có thể lệch vài centimet tuỳ cách đo. Chi tiết cách đi, vé và giờ có trong bài bảo tàng Tam Tinh Đôi.
Kim Sa: di chỉ giữa lòng Thành Đô
Kim Sa là bảo tàng xây ngay trên di chỉ ở quận Thanh Dương (青羊区, Qīngyáng Qū) của Thành Đô. Di chỉ được phát hiện tình cờ khi đang xây dựng vào năm 2001. Theo Wikipedia, nơi này thường được gắn với khoảng cuối thời Thương đến đầu thời Tây Chu, tức khoảng 1200–800 TCN. Bảo tàng chính thức tên là Bảo tàng Di chỉ Kim Sa (金沙遗址博物馆, Jīnshā Yízhǐ Bówùguǎn), mở cửa năm 2007. Hiện bảo tàng đóng cửa để nâng cấp lớn đầu tiên kể từ khi mở, đến hết 30/04/2027.
Hiện vật nổi tiếng nhất là tấm lá vàng Thái Dương Thần Điểu (太阳神鸟金饰, tàiyáng shénniǎo jīnshì). Hoạ tiết gồm bốn con chim bay quanh vòng mặt trời có 12 tia. Năm 2005, hình này được chọn làm biểu tượng di sản văn hoá của Trung Quốc.
Ngoài ra bộ sưu tập Kim Sa có mặt nạ vàng, ngà voi và ngọc khí. Trong lúc bảo tàng đóng cửa, bạn xem được phòng trưng bày số trên website và tài khoản WeChat của bảo tàng.
So sánh Tam Tinh Đôi và Kim Sa: nên đi nơi nào?
| Tiêu chí | Tam Tinh Đôi | Kim Sa |
|---|---|---|
| Vị trí | Quảng Hán, ngoài Thành Đô | Trong nội thành Thành Đô |
| Đi từ trung tâm | tàu cao tốc ~20 phút + taxi ~15 phút; cả chặng khoảng 1–1,5 giờ | nằm trong nội thành, đi bằng metro hoặc Didi |
| Tình trạng | đang mở cửa | đóng cửa từ 05/12/2025 đến 30/04/2027 |
| Thời gian nên dành | 3–4 giờ, cả nửa ngày | xem lại khi bảo tàng mở cửa trở lại |
| Vé | 72 tệ (CNY), nên đặt trước | xem giá khi bảo tàng mở lại |
| Điểm mạnh | đồ đồng và vàng quy mô lớn, cây thần, tượng người | Thái Dương Thần Điểu, di chỉ nằm ngay trong thành phố |
| Hợp với | người có nửa ngày, muốn xem thứ không giống nơi nào khác | người ở Thành Đô ít ngày, sau khi bảo tàng mở lại |
Trước tháng 05/2027, Tam Tinh Đôi là lựa chọn duy nhất. Sau khi Kim Sa mở lại, nếu thời gian chật hoặc đã ở sẵn nội thành, bạn chọn Kim Sa. Ở lại 4 ngày trở lên thì đi cả hai, và nên xem Tam Tinh Đôi trước vì nó giúp bạn hiểu bối cảnh của Kim Sa.
Tham quan thế nào cho gọn?
- Đặt vé trước. Tam Tinh Đôi mở bán vé trước 5 ngày lúc 20:00 qua tài khoản WeChat 三星堆博物馆, và vé ngày lễ hết rất nhanh. Người nước ngoài chọn hộ chiếu (护照) làm giấy tờ, nhập đúng số và mang bản gốc khi đến. Chi tiết từng bước trong bài về Tam Tinh Đôi.
- Giờ mở cửa. Tam Tinh Đôi ngày thường 08:30–18:00, vào cửa muộn nhất 17:00 (hướng dẫn tháng 08/2026). Giờ mùa đông của Tam Tinh Đôi từ 01/11 chưa có thông báo riêng, nên hãy xem ngay trên trang đặt vé của ngày bạn đi. Kim Sa đóng cửa đến hết 30/04/2027, nên chưa có giờ tham quan để nêu.
- Đến sớm. Theo một nguồn, Tam Tinh Đôi đông nhất khoảng 10:30–14:30, nên vào lúc mở cửa là hợp lý.
- Ghép lịch trình. Dùng một buổi trong lịch trình Thành Đô 3 ngày 2 đêm rồi tối ăn uống ở nội thành, hoặc xem thêm bối cảnh vùng trong cẩm nang du lịch Tứ Xuyên.
Thục Hán thời Tam Quốc là một giai đoạn rất khác, muộn hơn Cổ Thục cả nghìn năm. Nếu bạn thích phần lịch sử đó, hãy đọc Võ Hầu Từ (武侯祠, Wǔhóucí), nơi thờ Gia Cát Lượng và Lưu Bị. Còn nếu muốn một chỗ nghỉ và ăn tối sau buổi bảo tàng, Khoan Trại Hạng Tử (宽窄巷子, Kuānzhǎi Xiàngzi) là lựa chọn gần trung tâm.
Từ vựng nên lưu khi đi bảo tàng
| Việt | Hán | Pinyin |
|---|---|---|
| Cổ Thục | 古蜀 | Gǔ Shǔ |
| Tam Tinh Đôi | 三星堆 | Sānxīngduī |
| Kim Sa | 金沙 | Jīnshā |
| Bảo tàng | 博物馆 | bówùguǎn |
| Mặt nạ vàng | 黄金面具 | huángjīn miànjù |
| Cây thần đồng | 青铜神树 | qīngtóng shénshù |
| Hố tế lễ | 祭祀坑 | jìsì kēng |
| Đặt vé | 门票预约 | ménpiào yùyuē |
| Hộ chiếu | 护照 | hùzhào |
Câu hỏi thường gặp
Văn minh Cổ Thục có từ khi nào?
Văn minh Cổ Thục là nền văn hoá đồng thau ở bồn địa Tứ Xuyên. Theo Wikipedia, di chỉ Tam Tinh Đôi có niên đại khoảng 1700–1150 TCN. Theo Wikipedia, Kim Sa thường được xếp vào khoảng 1200–800 TCN, từ cuối thời Thương đến đầu thời Tây Chu. Các mốc này còn được nghiên cứu thêm, nên bảo tàng có thể ghi khác chút.
Kim Sa còn mở cửa không, nên đi nơi nào trước?
Kim Sa đóng cửa từ 05/12/2025 đến 30/04/2027, nên hiện chỉ Tam Tinh Đôi mở cửa. Hiện vật lớn của Tam Tinh Đôi cũng giúp bạn hiểu bối cảnh. Khi Kim Sa mở lại, bạn đến đó xem Thái Dương Thần Điểu.
Tam Tinh Đôi có cần đặt vé trước không?
Có, nên đặt trước. Vé 72 tệ, mở bán trước 5 ngày lúc 20:00 qua WeChat 三星堆博物馆, và các hướng dẫn khuyên đừng trông vào vé mua trong ngày. Người nước ngoài chọn hộ chiếu làm giấy tờ và mang bản gốc khi đến.
Mặt nạ vàng Tam Tinh Đôi tìm thấy khi nào?
Mặt nạ vàng được tìm thấy tháng 03/2021 trong đợt khai quật mới, nặng khoảng 280 g, theo Wikipedia. Đây là món khác với mặt nạ đồng mắt lồi nổi tiếng, tìm thấy ở hố số 2 năm 1986.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026
Xem thêm
Mẹo ngữ pháp, từ vựng, chữ Hán và bài luyện đọc ngắn trên Facebook và TikTok.
Có thể bạn quan tâm
Về trang chủ →
Học Tiếng TrungTiếng Trung ở cửa khẩu: từ vựng nhập cảnh, hải quanTiếng Trung ở cửa khẩu: 34 từ vựng khai nhập cảnh, biên phòng, hải quan, 10 mẫu câu…Học Tiếng TrungTiếng Trung ở bệnh viện và hiệu thuốc: từ vựng, mẫu câuTiếng Trung ở bệnh viện và hiệu thuốc: 36 từ vựng đăng ký khám, khoa phòng, mua thuốc,…
Học Tiếng TrungTiếng Trung đi metro: từ vựng mua vé, tìm ga, chuyển tuyếnTiếng Trung đi metro: 36 từ vựng mua vé, tìm ga, chuyển tuyến, 10 mẫu câu và hội…
Học Tiếng TrungSố đếm và tiền tệ tiếng Trung: cách đọc giá, trả giá32 từ vựng số đếm, tiền tệ nhân dân tệ và 10 mẫu câu tiếng Trung để hỏi…
Học Tiếng TrungHỏi đường bằng tiếng Trung: từ vựng và mẫu câu chỉ đường35 từ vựng phương hướng, mốc đường và 10 mẫu câu tiếng Trung để hỏi đường, nghe chỉ…
Học Tiếng TrungTiếng Trung thanh toán Alipay, WeChat Pay: từ và câu cần biếtTừ vựng và 10 mẫu câu tiếng Trung để thanh toán bằng Alipay, WeChat Pay khi mua sắm,…