Người Miêu Hồ Nam và người Đồng: bản làng, lễ hội

Nếu muốn gặp người Miêu (苗族, Miáozú) ở Hồ Nam, hãy hướng về châu tự trị Thổ Gia – Miêu Tương Tây (湘西土家族苗族自治州). Người Đồng (侗族, Dòngzú) tập trung hơn ở phía tây nam, quanh Hoài Hoá (怀化, Huáihuà), nổi bật là huyện Thông Đạo (通道, Tōngdào). Hai nhóm sống gần nhau trên vùng núi giáp Quý Châu, nhưng tiếng nói, nhà cửa và lễ hội khác nhau khá rõ.

Cả hai đều là dân tộc thiểu số lâu đời của tỉnh, không phải “điểm tham quan”. Bài này giúp bạn biết họ sống ở đâu, nét văn hoá nào đáng tìm hiểu và ghé thăm sao cho phải phép.

Tóm tắt nhanh

MụcNgười MiêuNgười Đồng
Vùng chính ở Hồ NamTương Tây (Cát Thủ, Hoa Viên, Phượng Hoàng), một phần Hoài HoáHoài Hoá: Thông Đạo, Tân Hoảng, Tĩnh Châu
Điểm ghé dễ điThập Bát Động thôn (十八洞村), Phượng HoàngKhu văn hoá Đồng Hoàng Đô (皇都侗文化村), Thông Đạo
Nét nổi bậtThêu Miêu, lễ Tứ nguyệt bátLầu trống, cầu mưa gió, tiệc “hợp long”
Dịp nên điMùng 8 tháng 4 âm lịchCả năm; lễ hội theo lịch từng làng

Người Miêu và người Đồng sống ở đâu tại Hồ Nam?

Dân tộc thiểu số chiếm 668,52 vạn người, tức 10,06% trong tổng số 6.644,49 vạn dân Hồ Nam, theo kết quả Điều tra dân số lần thứ bảy (công bố 19/05/2021). Thống kê này không tách riêng Miêu hay Đồng, nên bài không đưa con số từng dân tộc.

Vùng cư trú có thể đọc qua tên các đơn vị hành chính:

  • Tương Tây: châu tự trị của người Thổ Gia và người Miêu, có các huyện như Hoa Viên (花垣, Huāyuán) và Phượng Hoàng (凤凰, Fènghuáng).
  • Hoài Hoá: có huyện tự trị Thông Đạo, huyện tự trị Tân Hoảng (新晃, Xīnhuǎng) của người Đồng và huyện tự trị Miêu – Đồng Tĩnh Châu (靖州, Jìngzhōu).

Người Đồng còn sống ở Quý Châu và Quảng Tây, vùng ba tỉnh giáp nhau. Hồ Nam là một trong ba nơi đó.

Người Miêu có gì đáng tìm hiểu?

Thêu Miêu (苗绣, miáoxiù) và trang phục là thứ dễ thấy nhất. Ở Thập Bát Động thôn có cơ sở thêu Miêu, nơi bạn xem thợ thêu làm việc và mua sản phẩm như túi laptop, sổ tay. Đây là cách ủng hộ trực tiếp người làm nghề.

Lễ hội lớn nhất là Tứ nguyệt bát (四月八, sìyuè bā), vào mùng 8 tháng 4 âm lịch. Lễ này là di sản phi vật thể cấp quốc gia (đợt ba, 2011), do thành phố Cát Thủ (吉首, Jíshǒu) đăng ký. Trai gái mặc lễ phục đến bãi hát, hát dân ca và “nhảy hoa” (跳花, tiàohuā).

Năm 2024, lễ ở trấn Sơn Giang, huyện Phượng Hoàng, rơi vào 15/05/2024 và có hơn 3 vạn người dự. Nghi thức mở đầu là chặn cổng mời rượu nếp, sau đó là múa trống, hát và nhảy hoa chung với khách.

Ở Tĩnh Châu, lối hát nhiều bè của người Miêu (靖州苗族歌鼟, Jìngzhōu Miáozú gē tāng) nằm trong danh mục di sản cấp quốc gia từ năm 2006. Giọng thấp mở đầu, các bè lần lượt vào chồng lên nhau. Theo hồ sơ di sản, môi trường hát truyền thống đang thu hẹp vì giao thông, thông tin phát triển và ít nghệ nhân kế cận.

Người Đồng có gì đáng tìm hiểu?

Kiến trúc là nét dễ nhận nhất. Làng Đồng thường có lầu trống (鼓楼, gǔlóu), cầu mưa gió (风雨桥, fēngyǔqiáo) có mái che và nhà sàn dựng trên sườn dốc. Lầu trống là nơi cả làng tụ họp, cầu mưa gió vừa là lối đi vừa là chỗ ngồi nghỉ.

Tân Hoảng có kịch Nô của người Đồng (侗族傩戏, Dòngzú nuóxì), một di sản cấp quốc gia. Ẩm thực chua (酸食, suānshí) của Thông Đạo mới được đề xuất vào danh mục di sản phi vật thể cấp tỉnh.

Ca đại ca (侗族大歌, Dòngzú Dàgē) là lối hát nhiều bè của người Đồng, đã được UNESCO ghi danh. Khu Đồng ba tỉnh đều có hát múa, nên hỏi rõ chương trình biểu diễn tại làng trước khi đặt.

Nên ghé bản làng nào?

Phượng Hoàng cổ trấn lên đèn về đêm bên sông Đà, Tương Tây, Hồ Nam
Phượng Hoàng cổ trấn lên đèn về đêm bên sông Đà, Tương Tây, Hồ Nam. Ảnh: Sunyiming / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Thập Bát Động thôn (十八洞村, Shíbādòng cūn). Làng Miêu ở phía tây nam xã Bài Bích (排碧乡, Páibì), huyện Hoa Viên, giữa dãy Vũ Lăng, gần ranh giới Hồ Nam – Quý Châu – Trùng Khánh. Tên làng lấy từ nhóm hang đá vôi quanh đó. Vào cửa miễn phí, mở cả ngày; từ trung tâm đón khách vào làng có thể phải mua vé xe đưa đón. Làng đông khách: từ 01/07/2024, trung bình khoảng 1.754 lượt mỗi ngày theo báo China Daily.

Khu văn hoá Đồng Hoàng Đô (皇都侗文化村, Huángdū). Thuộc huyện Thông Đạo, gồm bốn thôn nhỏ, có lầu trống, cầu mưa gió và nhà sàn. Khu được xếp du lịch hạng 4A, mở cả ngày quanh năm. Khách có thể xem biểu diễn Đồng và dự tiệc hợp long (合拢宴, hélǒngyàn). Giá vé xem khi đến.

Bình Thản (坪坦村, Píngtǎn). Làng Đồng trong huyện Thông Đạo, được tỉnh xếp vào danh sách làng du lịch nông thôn trọng điểm. Phù hợp nếu bạn muốn đi chậm, ít đông hơn.

Phượng Hoàng. Nếu đã đi Phượng Hoàng cổ trấn, bạn có thể xem thêm hoạt động Miêu quanh huyện, đặc biệt vào dịp Tứ nguyệt bát.

Cách ghé thăm sao cho phải phép

Đây là làng người ta đang sống. Vài nguyên tắc nên giữ:

  • Xin phép trước khi chụp người, nhất là trẻ em, người lớn tuổi và nghi lễ.
  • Không bước vào nhà, lầu trống hay khu nghi lễ khi chưa được mời.
  • Mua đồ thêu, đồ thủ công từ chính người làm hoặc hợp tác xã trong làng; hỏi giá rõ ràng, không mặc cả gay gắt.
  • Khi được mời rượu hay cơm, nếu không uống được, nói thẳng và nhận một chén nhỏ thay vì từ chối ngay.
  • Chỉ mặc trang phục dân tộc để chụp ảnh khi làng có dịch vụ cho thuê rõ ràng; không tự ý xin mượn đồ của người dân.

Đi theo hướng nào hợp lý?

Muốn xem cả hai dân tộc trong một chuyến, hãy chia theo hai trục: Tương Tây (Phượng Hoàng, Hoa Viên) và Hoài Hoá (Thông Đạo). Hai trục cách nhau khá xa, nên đừng ép vào một ngày. Xem thêm cẩm nang du lịch Hồ Nam để chọn mùa và cách đi, và người Thổ Gia ở Tương Tây để hiểu thêm về người Thổ Gia sống cùng vùng với người Miêu.

Câu hỏi thường gặp

Người Miêu Hồ Nam sống ở đâu? Chủ yếu ở châu Tương Tây, quanh Cát Thủ, Hoa Viên và Phượng Hoàng. Một số cộng đồng Miêu khác có ở Tĩnh Châu (Hoài Hoá), cùng người Đồng. Muốn xem làng Miêu dễ đi, hãy chọn Thập Bát Động thôn hoặc khu Phượng Hoàng.

Người Đồng ở Hồ Nam sống ở đâu? Tập trung ở Hoài Hoá, nhất là Thông Đạo và Tân Hoảng, kèm huyện tự trị Miêu – Đồng Tĩnh Châu. Nếu chỉ có một điểm, hãy chọn khu văn hoá Đồng Hoàng Đô ở Thông Đạo, vì có lầu trống, cầu mưa gió và biểu diễn.

Lễ Tứ nguyệt bát của người Miêu diễn ra khi nào? Vào mùng 8 tháng 4 âm lịch hằng năm. Năm 2024 rơi vào 15/05/2024. Ngày dương lịch đổi theo năm, nên kiểm tra lịch âm trước khi đặt vé và phòng.

Vào Thập Bát Động thôn có mất vé không? Theo trang Ctrip, vào làng miễn phí và mở cả ngày. Có thể phải mua vé xe đưa đón từ trung tâm đón khách đến khu trung tâm làng. Các trải nghiệm riêng như thêu hoặc lưu trú tính phí riêng.

Thông tin cập nhật tháng 10/2026

Xem thêm

Học tiếng Trung mỗi ngày cùng 5P TIẾNG TRUNG

Mẹo ngữ pháp, từ vựng, chữ Hán và bài luyện đọc ngắn trên Facebook và TikTok.

Theo dõi trên FacebookTheo dõi trên TikTok

Có thể bạn quan tâm

Về trang chủ →
Tiếng Trung ở cửa khẩu: từ vựng nhập cảnh, hải quanHọc Tiếng TrungTiếng Trung ở cửa khẩu: từ vựng nhập cảnh, hải quanTiếng Trung ở cửa khẩu: 34 từ vựng khai nhập cảnh, biên phòng, hải quan, 10 mẫu câu…Học Tiếng TrungTiếng Trung ở bệnh viện và hiệu thuốc: từ vựng, mẫu câuTiếng Trung ở bệnh viện và hiệu thuốc: 36 từ vựng đăng ký khám, khoa phòng, mua thuốc,…Tiếng Trung đi metro: từ vựng mua vé, tìm ga, chuyển tuyếnHọc Tiếng TrungTiếng Trung đi metro: từ vựng mua vé, tìm ga, chuyển tuyếnTiếng Trung đi metro: 36 từ vựng mua vé, tìm ga, chuyển tuyến, 10 mẫu câu và hội…Số đếm và tiền tệ tiếng Trung: cách đọc giá, trả giáHọc Tiếng TrungSố đếm và tiền tệ tiếng Trung: cách đọc giá, trả giá32 từ vựng số đếm, tiền tệ nhân dân tệ và 10 mẫu câu tiếng Trung để hỏi…Hỏi đường bằng tiếng Trung: từ vựng và mẫu câu chỉ đườngHọc Tiếng TrungHỏi đường bằng tiếng Trung: từ vựng và mẫu câu chỉ đường35 từ vựng phương hướng, mốc đường và 10 mẫu câu tiếng Trung để hỏi đường, nghe chỉ…Tiếng Trung thanh toán Alipay, WeChat Pay: từ và câu cần biếtHọc Tiếng TrungTiếng Trung thanh toán Alipay, WeChat Pay: từ và câu cần biếtTừ vựng và 10 mẫu câu tiếng Trung để thanh toán bằng Alipay, WeChat Pay khi mua sắm,…